ai insanı aptallaştırıyor

<felsefe> <teknoloji> <yapay_zeka> aslında bir çok şeyi hala bizim yerimize daha iyi yapan bir makine yok. yapay zeka spesifik hetorojen belirgin problemleri çözebilir. çünkü hızlı karşılaştırmalı analiz yapar. bunu tokenizasyon ile yapar yani benzer tokenleri eşleyerek olası sonucu çıkartır. bu durumla beraber bu yapay zekayı hesap makinesi entegreli arama motoru yapıyor. eğer merakınız uzay nerede gibi bir şey değilse zaten yapay zeka size yetmeyecektir endişe etmeyin. çözülmesi gereken problemler hala var ve gün geçtikçe problemleri daha hızlı çözmemizin yanında daha fazla problem üretiyoruz.

bunlardan biri oto-tarım tesisleri mesela. dahası konuyu direkt sonuca bağlayacağım çünkü burası çalışma alanı değil.

insanın beslenme barınma gelecek ve eğitim kaygıları olmasaydı ve bunun karşılığında insan istirahat halinde bir durumla düşünmeye koyulsaydı durum ne olurdu?

işte kaçınılmaz gelecek bu. insan refah düzeyini o kadar yükseltecek ki çalışması veya aktif üretim bandının bir parçası olması gerekmeyecek.

bunu şu varsayımla söylüyorum. bugün normal olarak karşıladığımız bir çok şey geçmişin krallarında bile yoktu. fakat bilim ve beraberinde gelen pragmatizm refah düzeyinin alt sınırını çılgın biçimde yükseltti. bu devam edecek, alt taban daha yukarı çıkacak ve sonunda insanın üretim bandının bir parçası olamayacak kadar önemli olduğu bir dünyaya. gözlerimizi açacağız.

buraya kadar bir sorun yok sorun şu; eğer bu döneme gelindiğinde insan entelektüel ve bilişsel olarak hazır değilse, düşünme kalitesi ve yaratma gücü bakımından doygunluğa ulaşmış yaratımı gerçekleştiremeyince süreci kendisini aptallaştırarak yaratıcı düşüncenin gereksinimini ortadan kaldırırsa sonuç olarak bir çözüm bulmuş olur. fakat çözüm olarak getirdiği bu sonuç ( ki bugün içerik üreticilerinin yaptığı şey bu ) insanın gelişme ve yükselme devrini çok çok uzun bir duraklama evresine sokacaktır.

o zaman gelecekte o refah seviyesi yüksek adamı felsefe bilim sanat üzerine düşünen biri olarak değil karşısında veya kafasında bir ekranla ağzının yanından salya akarak gülen biri olarak düşünebiliriz.

<felsefe> <tarih> <biyoloji> evrimsel olarak insan dahası sapiens dediğimiz bu canlıya çok yükleniyoruz arkadaşlar. aslında kendi görevi olmayan durumları savaşlar ve çeşitli karşılıklı atışmaların sonucunda bu seviyeye getirdi ve daha basit olan artık değersiz hızlı üretilebilien ve sunulabilen iştahlı bir kalabalığı besleyecek unusurlar aranıyor. yani insanı aptallaştırdı demeyelim de aslında insan gereğinden fazla mı zeki olmaya çalıştı. insanın normalini nasıl belirliyoruz tam olarak. bu yüzden insaı aptallaştırdı denilemez sadece insan artık hafızasında bilgiyi tüm detaylarıyla turmak zorunda değil. bunu kağıdın icadına benzetebilriz. kağıt icad edildiğinde tepki görümştü çünkü insanlar artık kağıtlara güvenecekler yanıp gittiğinde bilgi de beraberinde uçup gidecek fikri vardı. sonuç olarak bilgi uçup gitmedi ve bütün medeniyet kağıtla ilerledi gelişti ve yükseldi. sonuç olarak ai için benzer durumlar söz konusu aslına bakarsanız. internet olmadığında hafızamız gitmiş gibi görünebilir fakat dünya artık internet merkezli ve günden güne kablo türü bağımlılıklardan kurtuluyoruz. artık internetin erişimini kaybetmemiz söz konusu oluşu veya erişim maliyetlerimiz bu sektörde dönen kazanç ve gereklilik baz alındığında gittikçe düşecektir. yani yapay zeka insanı aptallaştırmıyor sadece daha fazlası için bir basamak olma yolunda yapılanıyor.

<ekonomi> emekliliğin sonu son elli yılda gelmese bile devlet artık bu süreci finanse edebilecek durumda olmayabilir. zira z kuşağı eski kuşağın çalışıp edindiği mülkü edinmesi oldukça zor bunun getirisi çalışma hayatında yeterince aktif olunmaması olacak ve emeklilerin en etken finansörü devletin kasası olduğu anda devlet durumu emekli maaşlarını eriterek bulacaktır. seçim arefesinde devlet emekliye kasasından bir miktar göz boyama miktarını verecek olsada ne hükümet ne de devlet bunu finanse edemez. zaten mantıklı bir yaklaşım da değil. bunun yanında sadece emeklilik yok sağlık sektörü de ek bir maliyet yaratıyor. amerika avrupa bu durumu biraz daha tolote edebilir çünkü zaten sağlık sektörü çok verimli değil özel yapılanma kabul görmüş biz de devlet hastanaesi sistemi var. bunun sonucu olarak devlet muhtemelen doktor barınıdırmama veya özele yönlendirme yollarına gidecektir. veya ufaktan maliyetler değişecek ve yük dengeleme yapılmaya çalışılacaktır. yani her yolun kapandığı gibi z kuşağına emeklilik yoluda kapanmış oluyor. emekli maaşları asgari ücreti geçmez muhtemelen üç beş anca artırır devamında artırım sözü verilir ve geçiştirilir fazla bir şey beklememek lazım anlayacağınız.

<biyoloji> <psikoloji> <mantarlar>

insanların cüce insanlar görmesine sebep olan mantar lanmaoa asiatica. daha önce fransa da yaşanan lsd çavdar mahmuzu olayını aklıma getirdi. köylü birden çavdar mahmuzu olarak adlandırılan mantarın bulaştığı tahıl ekmeğini yiyince köy birden akıl sağlığını yitirmişti. konuyla ne ilgisi var bilmiyorum bilgi olsun diye ekledim. psikoaktif bileşiği bulamamışlar henüz. spesifik olarak cüce insanlar gördürmesi beynin özel bir bölmesini harekete geçiriyor olmalı muhakkak.

<teknoloji> <siber_güvenlik> <borsa> başlığı aslına bakılırsa binance soygunu olarak açacaktım fakat düz yazdım. öncelikle saldırının kaynağı kuzey kore olduğu düşünülüyor. basit bir iş değil zira binance çok iyi finanse edilen güvenlik sistemlerine sahip. bu zararı muhtemelen karşılayacaklardır çünkü yapısı gereği aracı kurumlar özellikle bitcoin sistemlerinde komisyon ücretleriyle zaten fazlasıyla kazanıyorlar bunun yanında bnb ve diğer mevduat sistemleriyle beraber bu para çok dokunan bir meblağa değil. fakat itibar olarak saldırıya açık olduğunu gösterdi. yine burada tahminim insani bir gevşeme ve zaafiyetten kaynaklanıyordur. bazen bazı şeyleri aman canım deriz o kadar da ileri gitmez. fakat her zaman o kadar da ilerisi vardır. bir kaç hacker'in azmine ve bir anlık dalgınlığa bakar.

<teknoloji> <yapay_zeka> yapay zekayı sunucuda çalıştırmak helede kullanıcı bazında kullanım düşündüğümüzde çok maliyetli bir süreç. bunu kendi yerel suncuularımızda çalıştırdığımızı düşünürsek bu sefer hız problemleri bakım maliyetleri gpu ömrü ve kesintisiz jeneratörlü sistemler devreye girmesi gerek. abonelik modelleri ise başlı başına bir bağımlılık ve kaynak gerektiriyor. bu noktada işin yatırım yapılabilir tarafının kalması adına bir yol olmalı. bu yolu dev modeller her geçen gün kapatıyorlar çünkü yapay zeka alt tabanında kurulan girişimler işin mutfağına girmedikleri sürece ve burada agresif bir farklılaşma yürütmedikleri sürece büyük modeller bu ufak griişimleri yutacaktır.

peki işin mutfağına girsek ne olacak?

burada mühendsilik olarak işi ve işleyişi tabanından değiştirecek bir modelle gelmiyorsanız gelir akışı sağlanamaz ve iş gelir gider olarak hesaplanır. yani agresif bir abonelik modeli sunarsınız ve giderleri sistemin kendisi karşılar veya yatırım kaynaklarınız bu yapıyı ilk etapta geri dönüş beklemeyerek besler. aslında bu alt girişimlerle ilgili değil şu an genel olarak yapay zeka girişimlerinin yürüttüğü politika bu tam olarak. gelir giderleri ucu ucuna karşılıyor hatta çoğu zaman gider kalemi çok daha büyük durumda. bu yapılar batmıyorlar çünkü buna metaverse etkisi diyeceğim. geleceğin teknolojisi olarak görüldüğü için kitleler ve yatırımcılar tarafından inanılmaz ölçekte fonlanıyorlar.

burada yapay zeka girişimi olarak satacağınız her şeyin üzerini dev modeller yayılarak örtecekler fakat yine burada bir istisna daha bulunuyor. eğer modeller alt girişimleri api balarıyla kendi kaynaklarını dağıtır ve ufak noktalara erişimi durdururlarsa. yani kasıtlı olarak küçük noktalara ilerlemezlerse bu durumda bir yapay zeka girişimi olanağı doğar. aksi halde bütün girişimler bugün basit bir revizyonla büyük şirketlerce yapılabilir durumda. biligist şu an için aklıma gelen en mantıklı işti sanırım. çünkü artık bilgiye erişime gibi bir probelmeimiz neredeyse sıfırlandığı bir dünyada geriye insani görüşler ve analiz yorumlar kalıyor. o yüzden muhtemelen ileride bir sözlükten çok bir fikir ve değerlendirme kütüphanesi gibi bir oluşum olabilir. biligist bilgi konusunda ekşisözlük veya genel internet stackoverflow ile yarışamaz. bunlar genel bağlamda bilginin en geniş kaynakları olarak ele alınabilir. belki genel global içerik bazında biligist algoritmasını doğru yönde kurmuş olabilir o kadar. bu yüzden amacımız ham bilgi değil bilgiyi çevreleyen etmenleri ele almak olacak.

konumuza dönersek genel olarak insanların beklediği yapay zeka mı değil mi değil ise bu devirde boşa uğraşılmış mantığı aslında yerinde bir mantık değil. çünkü verimli sonuçlar getirmiyor. basit bazı illuzyonlardan başka değerli bir girişim dahası devler tarafından kolayca yutulma olanağı olmayan bir girişim sunması oldukça zor alt girişimlerin. burada ayrıca açık kaynak dünya hızla büyüyor. bu durumda kullanıcının parayla satarak döndürmeye çalıştığı bir girişim her gün kopyalanma riskiyle karşı karşıya kalacak ve abonelik karşısında daha agresif planlar yürütmek zorunda kalınacak.

fakat biligist olarak elbette temel mühendislik yapılarında farklılaşacağımız noktalar olacak bunlardan bazıları render motorları bazıları siber bağımsız güvenlik yapılanmaları üzerine kuruluyor. fakat henüz kullanıcımıza sunabileceğimiz açık bir değerimiz olmadığını da itiraf etmem gerekiyor. bu konunun burada ele alınıp tartışılması için bu başlığı açmış bulundum.

<felsefe> <psikoloji> insan ömrünün tümünde bazı hatta bir çok davranışını içgüdüsel olarak yapar. dürtüsel hareketler zamanla bizim tarafımızdan verilmiş kararlarhalini alırlar. bu yüzden insan iradesi daha sayılabilecek bir çok sebepten tartışmalı bir konudur. insan gerçekten iradesi olan seçim yapan bir varlık mıdır. yoksa irade sadece bir kılıf mıdır?

bütün bunlara cevap bulmak için pek çok insan uzun süreler boyunca düşünmüştür fakat burada söylenecek ve neredeyse emin olduğumuz bir nokta var ki içgüdüler kararlarımızın sahibi diyemesek bile üzerlerinde önemli etkilerinin bulunduğunu inkar edemeyiz.

peki canlılığın istekleri ve insanlığın istekleri birbirlerinden ne kadar farklıdır. insan bazı durumlarda ölümü yaşama tercih edebilen bir canlıdır. canlılıktan bildiğimiz kadarıyla canlılar her koşulda yaşamaya odaklıdır. fakat insan burada farklılaşabiliyor. seçimlerini hayatta kalmanın tam aksine doğru yapabiliyor.

burada bahsedeceğim şey aslında bireyin psikolojik serüveni değil kalabalıkların bilgeliğinden kaynaklı bir incelemeyi içgüdülerden elde edebilir miyiz? sorusu. kalabalıkların bilgeliği şudur. kalabalık bir insan grubuna bir fanus içinde ne kadar bilye olduğunu sorup sonra gelen istatistiğin ortalamasını alırsanız yaklaşık bilye sayısını bulursunuz. peki bu durum insanların içgüdülerinin toplamına uyarlanırsa durum ne olur. milyonlarca insanın insanlık hakkında düşüncelerini ve olası sonuçlar hakkında tahminlerini alıp bunları bir dizi parametrelere dönüştürerek ortalamsını alırsak ne çıkar. hangi parametreye yakın bir sonuç buluruz.

bu noktada ilginç olacak şey deneyin ne sonuç verdiği değil sanırım ilginç olan insanın dışında bir aklın yapay zekadan da önce var olması. buna tanrı diyebilir miyiz bilmiyorum spinozanın panteizmi gibi yorumlanabilir belki fakat etrafımızı homojen biçimlerde çevreleyen bir akıl ve karar mekanizması var. dikkatimi çeken ise genel bağlamda bir içgüdüye sahip değil onun içgüdüsü tam olarak evrenin temel bazı yasalarından kaynaklanıyor. dizilim ve oluşumların beraberinde taşıdıkları veri bir noktada o kadar sıralı ve alışılageldik tekrarlanıyor ki sonunda bir parça gibi görülebiliyor. içgüdüsel doğruluk doğru olduğu kitlelerce hissedilen bir şeyin doğru olma olasılığının oranını aramak denilebilir sanıyorum.

belirtmem gerekiyor ki biligist bir tanım girme aracı değil tanımları yeniden yapabilme cesaretini gösterme aracıdır. o sebeple düşüncelerin uç noktalara değinmesi ve net sonuçlar vermiyor olması burada sakınca değil aranılan şeydir. internet zaten yeteri kadar tanım barınıdırıyor burada yeni tanım ve analizlere ihtiyaç var. bu yüzden agresif bir reklam stratejisi yürütmüyoruz. biligist acele etmeyen nadir olanı arayan sıradanlıktan hiç hoşlanmayan bir kitleye sahip olsun istiyoruz.